Cuối năm tài chính, việc nặng nhất của kế toán doanh nghiệp không phải ghi sổ hằng ngày mà là quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp — chốt lại cả năm xem lãi lỗ bao nhiêu, chi phí nào được trừ, phải nộp thêm hay được bù trừ. Làm sai một khâu là lệch số thuế, dễ bị truy thu và phạt. Bài này gom toàn bộ những việc phải làm khi quyết toán TNDN vào một chỗ, theo đúng quy định áp dụng cho kỳ tính thuế 2025 trở đi.
Quyết toán thuế TNDN cuối năm là làm gì?
Quyết toán thuế TNDN là việc xác định chính xác số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của cả năm, sau khi đã tạm nộp theo quý. Doanh nghiệp lập tờ khai quyết toán mẫu 03/TNDN (theo Thông tư 80/2021/TT-BTC), kèm báo cáo tài chính, nộp cho cơ quan thuế chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính. Với năm 2025 (năm tài chính trùng năm dương lịch), hạn là 31/3/2026.
Phần dưới đi qua từng bước theo đúng trình tự làm thực tế.
1. Chốt sổ và lập báo cáo tài chính trước
Không thể quyết toán thuế khi sổ chưa chốt. Trước tiên cần:
- Kết chuyển cuối kỳ: kết chuyển doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh (lãi/lỗ). Sót một tài khoản kết chuyển là lệch lợi nhuận. Xem chi tiết: Bút toán kết chuyển cuối kỳ.
- Chạy bảng cân đối phát sinh: kiểm tra tổng phát sinh Nợ = tổng phát sinh Có, số dư từng tài khoản hợp lý. Sai ở đây thì mọi con số phía sau đều sai.
- Lập báo cáo tài chính theo đúng chế độ đang áp dụng — Thông tư 133/2016 hoặc Thông tư 99/2025. Xem: Báo cáo tài chính theo Thông tư 133.
Lợi nhuận kế toán trên báo cáo tài chính là điểm xuất phát, nhưng chưa phải thu nhập tính thuế. Còn phải điều chỉnh theo luật thuế.
2. Xác định thu nhập tính thuế TNDN
Đây là phần cốt lõi, và là chỗ khác nhau giữa "lãi kế toán" và "lãi tính thuế". Công thức:
Thuế TNDN phải nộp = Thu nhập tính thuế × Thuế suất Trong đó: Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Thu nhập miễn thuế − Lỗ được kết chuyển; và Thu nhập chịu thuế = Doanh thu − Chi phí được trừ + Thu nhập khác.
Ba việc phải làm ở bước này:
- Loại các chi phí không được trừ ra khỏi lợi nhuận kế toán. Đây là nguồn gây chênh lệch lớn nhất — chi không có hóa đơn hợp lệ, chi vượt định mức, khoản ≥5 triệu không thanh toán qua ngân hàng… Xem bài riêng: Chi phí được trừ và không được trừ khi tính thuế TNDN.
- Trừ thu nhập miễn thuế (nếu có) theo Điều 4 Luật Thuế TNDN 2025 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
- Chuyển lỗ: lỗ của các năm trước được chuyển vào thu nhập chịu thuế, thời gian chuyển lỗ tối đa 5 năm liên tục kể từ năm sau năm phát sinh lỗ.
3. Áp đúng thuế suất
Từ kỳ tính thuế 2025, Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 áp dụng thuế suất phân tầng theo doanh thu:
| Doanh thu năm | Thuế suất |
|---|---|
| Không quá 3 tỷ đồng | 15% |
| Trên 3 đến không quá 50 tỷ đồng | 17% |
| Trên 50 tỷ / mức phổ thông | 20% |
Doanh thu làm căn cứ là doanh thu của kỳ tính thuế trước liền kề. Mức 15% và 17% không áp dụng cho doanh nghiệp có quan hệ liên kết mà một bên trong quan hệ đó không đủ điều kiện hưởng ưu đãi. Chi tiết và cách xác định: Thuế suất thuế TNDN 2026: 15%, 17% hay 20%.
4. Đối chiếu với số đã tạm nộp theo quý
Trong năm, doanh nghiệp đã tạm nộp thuế TNDN theo quý (không phải nộp tờ khai quý, chỉ tạm nộp tiền). Khi quyết toán:
- Nếu số quyết toán lớn hơn tổng đã tạm nộp → nộp thêm phần chênh.
- Nếu nhỏ hơn → phần nộp thừa được bù trừ hoặc hoàn theo quy định.
Lưu ý quan trọng: tổng số tạm nộp 4 quý phải đạt tỷ lệ tối thiểu so với số phải nộp theo quyết toán; nộp thiếu quá mức cho phép sẽ bị tính tiền chậm nộp trên phần chênh lệch, kể từ sau hạn tạm nộp quý cuối. Tỷ lệ và cách tính theo Nghị định về quản lý thuế hiện hành — nên đối chiếu văn bản gốc trước khi chốt số tạm nộp quý 4.
5. Nộp tờ khai 03/TNDN và hồ sơ kèm theo
Hồ sơ quyết toán nộp qua hệ thống thuế điện tử gồm:
- Tờ khai quyết toán 03/TNDN và các phụ lục tương ứng (kết quả kinh doanh, chuyển lỗ, ưu đãi thuế nếu có).
- Báo cáo tài chính năm.
- Các phụ lục khác theo trường hợp (giao dịch liên kết, ưu đãi đầu tư…).
Nộp đúng hạn 31/3 (với năm dương lịch). Chậm nộp tờ khai bị xử phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP), cộng tiền chậm nộp trên số thuế thiếu.
Checklist quyết toán thuế TNDN
- Kết chuyển cuối kỳ, chạy bảng cân đối phát sinh cân
- Lập báo cáo tài chính theo đúng chế độ (TT133/TT99)
- Rà và loại chi phí không được trừ
- Trừ thu nhập miễn thuế, chuyển lỗ (≤5 năm)
- Xác định đúng thuế suất (15/17/20%)
- Đối chiếu số đã tạm nộp 4 quý
- Nộp 03/TNDN + báo cáo tài chính trước 31/3
Chuẩn bị số liệu quyết toán gọn hơn
Quyết toán khó không phải vì công thức, mà vì số liệu cả năm phải sạch: hóa đơn đủ, sổ khớp ngân hàng, kết chuyển không sót. Đây đúng là chỗ phần mềm giúp được nhiều nhất.
Trên Vietbooks, những khâu tạo ra số liệu quyết toán được làm gọn ngay trong năm:
- Đồng bộ hóa đơn mua/bán từ Cổng Tổng cục Thuế và AI đọc sao kê ngân hàng ra bút toán — để chi phí, doanh thu vào sổ đầy đủ, đúng chứng từ, hạn chế bút toán thiếu hóa đơn (nguồn gốc của chi phí không được trừ).
- Tự động kết chuyển cuối kỳ và bảng cân đối phát sinh sẵn có — chốt lãi/lỗ nhanh.
- Lập báo cáo tài chính theo TT99 hoặc TT133 làm nền cho tờ khai quyết toán.
Trợ lý AI hơn 50 công cụ tự tạo bút toán, phí 200.000đ/tháng/mã số thuế, không giới hạn người dùng nội bộ. Phần mềm lo số liệu sạch; việc lập và nộp tờ khai 03/TNDN vẫn do kế toán chủ động rà và quyết định. Bạn có thể dùng thử trên app Vietbooks.
Câu hỏi thường gặp
Hạn nộp quyết toán thuế TNDN năm 2025 là khi nào? Chậm nhất ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc năm dương lịch/năm tài chính — tức 31/3/2026 với doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch, nộp cùng báo cáo tài chính.
Tờ khai quyết toán thuế TNDN là mẫu nào? Mẫu 03/TNDN theo Thông tư 80/2021/TT-BTC, nộp qua hệ thống thuế điện tử kèm báo cáo tài chính và các phụ lục.
Thuế TNDN phải nộp tính thế nào? Thu nhập tính thuế × thuế suất. Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − thu nhập miễn thuế − lỗ được chuyển; Thu nhập chịu thuế = Doanh thu − chi phí được trừ + thu nhập khác.
Thuế suất thuế TNDN 2026 là bao nhiêu? 20% phổ thông; 15% nếu doanh thu năm không quá 3 tỷ; 17% nếu trên 3 đến không quá 50 tỷ, kèm điều kiện loại trừ với doanh nghiệp liên kết.
Nộp trễ tờ khai TNDN bị phạt thế nào? Phạt theo Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP), tăng theo số ngày chậm, cộng tiền chậm nộp trên số thuế thiếu.
Bài viết mang tính tham khảo nghiệp vụ, cập nhật đến tháng 7/2026. Các văn bản dẫn chiếu: Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (hiệu lực 1/10/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế 2025), Nghị định 320/2025/NĐ-CP, Thông tư 80/2021/TT-BTC, Nghị định 125/2020/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP). Quy định về quản lý thuế, tạm nộp và mức phạt có thể được sửa đổi; vui lòng đối chiếu văn bản gốc và tình huống cụ thể của doanh nghiệp trước khi áp dụng.