Đây là câu hỏi gặp nhiều nhất ở các quán ăn, quán cà phê, hàng tạp hóa từ khi có tin bỏ thuế khoán: "Rau thịt tôi mua ngoài chợ, người ta có xuất hóa đơn đâu — vậy sổ sách tính sao, có bị thuế phạt không?"

Câu trả lời ngắn: chuyện đó không ảnh hưởng đến số thuế bạn phải nộp. Nhưng có một thứ khác bạn thật sự cần để tâm, và phần lớn người lo sai chỗ.

Không có hóa đơn đầu vào có bị tính thuế cao hơn không?

Không. Hộ kinh doanh nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu — tức thuế tính trên số tiền bán ra, không phải lấy doanh thu trừ chi phí rồi tính trên phần lãi.

Điều này khác hẳn doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần hóa đơn đầu vào để được trừ chi phí, thiếu hóa đơn là mất tiền thật. Hộ kinh doanh thì không có cơ chế trừ chi phí ở đây, nên thiếu hóa đơn mua hàng không làm tăng đồng thuế nào.

Với hộ có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở xuống, theo Nghị định 141/2026 còn được miễn thuế GTGT và TNCN năm 2026 — chuyện hóa đơn đầu vào lại càng không đặt ra.

(Có trường hợp tính thuế trên thu nhập thay vì trên doanh thu, khi đó chi phí mới có vai trò. Nếu bạn được cơ quan thuế hướng dẫn theo cách này, hãy đối chiếu riêng — phần trên nói về cách phổ biến với hộ kinh doanh.)

Vậy tại sao vẫn nên giữ giấy tờ mua hàng?

Vì một lý do khác hẳn: để biết mình có lãi hay không.

Quán ăn lãi hay lỗ nằm ở giá vốn mỗi món. Thịt lên giá 20 nghìn một ký mà giá bán giữ nguyên thì lãi mỏng đi từng ngày, không ghi chép thì không nhận ra. Đây là việc của người làm chủ, không phải nghĩa vụ với cơ quan thuế — nên bạn ghi theo cách tiện nhất cho mình:

  • Sổ tay ghi tiền chợ mỗi sáng
  • Ảnh chụp giấy biên nhận của mối quen
  • Tin nhắn chuyển khoản cho nhà cung cấp

Không cần hóa đơn đỏ, không cần mẫu biểu gì cả. Cốt để cuối tháng biết tiền vào tiền ra.

Thứ thật sự bắt buộc: sổ doanh thu

Đây mới là chỗ cần làm đúng.

Hộ kinh doanh phải mở sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ — mẫu S1a-HKD theo Thông tư 152/2025/TT-BTC. Sổ này là căn cứ để kê khai và để xác định bạn có thuộc diện chịu thuế hay không.

Cách ghi đơn giản hơn nhiều người tưởng: cột diễn giải ghi bán cái gì, cột số tiền ghi bán được bao nhiêu. Bạn ghi theo từng lần bán hoặc gộp theo ngày đều được — quán ăn bán trăm lượt khách một ngày thì gộp cuối ngày là hợp lý.

Và quan trọng: không bắt buộc sổ giấy. Thông tư cho phép dùng file Excel hoặc phần mềm kế toán.

Sổ doanh thu S1a của hộ kinh doanh trên Vietbooks

Sổ doanh thu theo mẫu S1a — nhập số bán ra hằng ngày, phần mềm tự cộng dồn và kết xuất khi cần.

Chi tiết từng mẫu sổ nằm trong bài bộ sổ hộ kinh doanh theo Thông tư 152.

Chỗ đáng lo hơn cả: hóa đơn bán ra

Nếu phải chọn một việc để lo, hãy lo hóa đơn đầu ra thay vì hóa đơn đầu vào.

Hộ kinh doanh doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm thuộc diện bắt buộc dùng hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026 (hiệu lực 1/7/2026). Riêng ngành ăn uống, nhà hàng, bán lẻ — tức bán trực tiếp cho người tiêu dùng — thuộc nhóm dùng hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Một điểm nhiều người chưa biết: hóa đơn từ máy tính tiền không cần chữ ký số mà vẫn hợp pháp.

Chi tiết ai bắt buộc, từ ngày nào, không làm thì phạt bao nhiêu nằm trong bài hóa đơn điện tử hộ kinh doanh 2026.

Tóm lại, quán ăn cần làm gì

Việc Bắt buộc? Vì sao
Ghi sổ doanh thu (S1a) Có Căn cứ kê khai, xác định có thuộc diện chịu thuế
Hóa đơn bán ra (nếu trên 1 tỷ) Có NĐ 254/2026, ngành ăn uống dùng máy tính tiền
Giữ giấy tờ mua hàng chợ Không Thuế tính trên doanh thu, không trừ chi phí — nhưng nên giữ để biết lãi lỗ
Hóa đơn đỏ đầu vào Không Không dùng để tính thuế hộ kinh doanh

Nói gọn: lo đúng chỗ. Nhiều chủ quán mất thời gian đi xin hóa đơn cho từng bó rau, trong khi cái thật sự phải chuẩn bị là ghi doanh thu cho đều và sẵn sàng cho hóa đơn bán ra.

Theo dõi doanh thu mà không phải ngồi cộng sổ

Việc khó với quán ăn không phải là hiểu quy định, mà là duy trì — mỗi ngày vài trăm lượt khách, cuối tháng ngồi cộng lại thì vừa lâu vừa dễ sót.

Vietbooks giữ sổ doanh thu theo mẫu S1a, cộng dồn theo thời gian thực để bạn luôn biết mình cách mốc 1 tỷ bao xa — mốc này quyết định bạn có phải nộp thuế và có phải xuất hóa đơn hay không. Chi tiết trong bài chứng minh doanh thu dưới 1 tỷ.

Đọc tiếp trong chủ đề này

Bài viết mang tính hướng dẫn nghiệp vụ, không thay thế văn bản pháp luật. Quy định về thuế hộ kinh doanh và hóa đơn điện tử (Nghị định 141/2026, Nghị định 254/2026, Thông tư 152/2025/TT-BTC) có thể được sửa đổi, và cách tính thuế có thể khác nhau tùy nhóm doanh thu cũng như hướng dẫn của cơ quan thuế quản lý. Trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể, nên đối chiếu văn bản gốc hoặc hỏi cơ quan thuế quản lý trực tiếp.