Từ năm tài chính 2026, một câu hỏi lặp đi lặp lại trong các nhóm kế toán: doanh nghiệp nhỏ nên chọn Thông tư 133 hay 99? Nhiều người tưởng Thông tư 99/2025 mới ban hành đã "xóa" Thông tư 133. Không phải vậy — và hiểu sai điểm này có thể khiến bạn chuyển chế độ kế toán không cần thiết, tốn công trình bày lại số liệu.
Bài này làm rõ hai thông tư đang song song tồn tại, ai được chọn cái nào, khác nhau ở đâu, và một khung quyết định gọn để bạn không phải đọc hết văn bản gốc.
Nên chọn Thông tư 133 hay 99? Câu trả lời ngắn
Nếu doanh nghiệp bạn là doanh nghiệp nhỏ và vừa và không có nhu cầu quản trị hay kiểm toán phức tạp, tiếp tục Thông tư 133/2016 là lựa chọn hợp lý nhất — gọn hơn, ít báo cáo bắt buộc hơn, và bạn không phải làm gì thêm. Chỉ nên tự nguyện chuyển sang Thông tư 99/2025 khi bạn cần hệ thống tài khoản chi tiết hơn, sắp gọi vốn, sáp nhập, hoặc bị yêu cầu báo cáo theo chuẩn cao hơn.
Trước tiên: đừng nhầm Thông tư 99 với Thông tư 133
Đây là gốc rễ của mọi nhầm lẫn năm nay, nên cần đính chính rõ ràng:
- Thông tư 99/2025/TT-BTC (ban hành 27/10/2025, hiệu lực 1/1/2026) thay thế Thông tư 200/2014 — chế độ kế toán doanh nghiệp nói chung — cùng các Thông tư 75/2015, 53/2016 và 195/2012.
- Thông tư 99/2025 KHÔNG thay thế Thông tư 133/2016. Thông tư 133 dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (gồm cả siêu nhỏ) vẫn còn hiệu lực bình thường trong năm 2026.
Nói cách khác, cuộc so sánh đúng của doanh nghiệp nhỏ năm 2026 là Thông tư 133 với Thông tư 99/2025 — chứ không phải "133 hay 200" như nhiều bài cũ còn viết (Thông tư 200 đã bị thay thế).
Doanh nghiệp nhỏ được chọn thế nào?
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có hai đường đi từ năm tài chính 2026:
- Tiếp tục áp dụng Thông tư 133/2016 — không phải làm thủ tục gì, giữ nguyên chế độ đang dùng.
- Tự nguyện áp dụng Thông tư 99/2025 — áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau 1/1/2026, và phải thực hiện nhất quán tối thiểu một kỳ kế toán năm (không đổi qua đổi lại giữa năm).
Lưu ý quan trọng khi đổi chế độ: theo quy định, khi thay đổi chế độ kế toán, doanh nghiệp phải trình bày lại số liệu so sánh và giải trình lý do, ảnh hưởng của thay đổi trong phần thuyết minh Báo cáo tài chính — tương tự như khi thay đổi chính sách kế toán. Đây là công việc thật, nên đừng chuyển chế độ chỉ vì "cái mới nghe có vẻ chuẩn hơn".
Bảng so sánh Thông tư 133/2016 và Thông tư 99/2025
Dưới đây là các khác biệt chính ở mức nguyên tắc. Với từng khoản mục cụ thể của doanh nghiệp bạn, hãy đối chiếu trực tiếp văn bản gốc.
| Tiêu chí | Thông tư 133/2016 | Thông tư 99/2025 |
|---|---|---|
| Đối tượng | Doanh nghiệp nhỏ và vừa (gồm siêu nhỏ) | Doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế (thay Thông tư 200) |
| Hệ thống tài khoản | Gọn hơn, nhiều tài khoản được gộp cho phù hợp DN nhỏ | Chi tiết hơn, gồm các tài khoản cho giao dịch phức tạp (thuế TNDN hoãn lại, trái phiếu…) |
| Báo cáo lưu chuyển tiền tệ | Không bắt buộc, chỉ khuyến khích lập | Bắt buộc trong hệ thống Báo cáo tài chính |
| Mức độ chi tiết | Đủ cho nhu cầu báo cáo cơ bản | Chi tiết hơn, phù hợp yêu cầu quản trị, công bố, kiểm toán |
| Bắt buộc năm 2026? | Được tiếp tục áp dụng, không phải đổi | Tự nguyện với DN nhỏ và vừa; áp dụng cho năm tài chính từ 1/1/2026 |
Bảng trên nêu nguyên tắc để bạn hình dung nhanh. Các mẫu biểu, số hiệu tài khoản và thuyết minh chi tiết luôn nên tra cứu ở chính văn bản Thông tư 133/2016 và Thông tư 99/2025 trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Khung quyết định gọn cho doanh nghiệp nhỏ
Thay vì đọc hết hai thông tư, hãy trả lời vài câu:
Nên giữ Thông tư 133 nếu bạn:
- Là doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ, hoạt động ổn định, ít giao dịch phức tạp.
- Không bị yêu cầu kiểm toán bắt buộc hay công bố báo cáo theo chuẩn cao.
- Muốn bộ báo cáo gọn, ít nghĩa vụ bắt buộc, đỡ chi phí chuyển đổi.
Cân nhắc chuyển sang Thông tư 99/2025 nếu bạn:
- Sắp gọi vốn, vay lớn, sáp nhập, hoặc có nhà đầu tư/ngân hàng yêu cầu báo cáo chi tiết.
- Phát sinh nghiệp vụ phức tạp cần tài khoản chi tiết hơn (thuế hoãn lại, công cụ tài chính…).
- Muốn hệ thống kế toán tiệm cận chuẩn quản trị/kiểm toán và định hướng dài hạn.
Nếu bạn đang phân vân giữa hai nhóm này mà quy mô vẫn nhỏ, mặc định hợp lý là ở lại Thông tư 133 cho tới khi có nhu cầu thực sự. Chuyển chế độ nên là quyết định có lý do kinh doanh cụ thể, không phải chạy theo văn bản mới.
Chọn chế độ nào, phần mềm cũng phải theo được
Rào cản thật khi cân nhắc đổi chế độ thường không nằm ở luật, mà ở câu hỏi: "Phần mềm của tôi có làm được Báo cáo tài chính theo chế độ mới không, hay lại phải nhập lại từ đầu?"
Với kế toán doanh nghiệp nhỏ năm 2026, Vietbooks lập Báo cáo tài chính và thuyết minh theo cả Thông tư 133 và Thông tư 99/2025 — và vẫn đọc được dữ liệu cũ theo Thông tư 200 để bạn không mất lịch sử. Cuối kỳ, phần mềm tự động kết chuyển doanh thu, chi phí, xác định kết quả kinh doanh; bạn không phải nhớ thứ tự bút toán hay gõ tay từng bút toán kết chuyển.
Điều đó có nghĩa: dù bạn giữ Thông tư 133 hay tự nguyện lên Thông tư 99/2025, bộ báo cáo tài chính theo Thông tư 133 hay theo Thông tư 99 đều được kết xuất từ cùng một luồng dữ liệu bạn đã nhập — không phải chọn phần mềm theo chế độ, mà chọn chế độ theo nhu cầu rồi để phần mềm lo phần trình bày.
Kế toán nhẹ việc, số liệu chính xác — chọn chế độ nào, báo cáo cũng ra đúng mẫu.
Bạn có thể dùng thử trên app Vietbooks để xem cùng một bộ dữ liệu ra báo cáo theo cả hai chế độ.
Tóm lại
- Thông tư 99/2025 thay Thông tư 200, không thay Thông tư 133/2016.
- Doanh nghiệp nhỏ và vừa được chọn: giữ Thông tư 133 (mặc định hợp lý) hoặc tự nguyện lên Thông tư 99/2025.
- Chỉ đổi khi có lý do kinh doanh rõ ràng, vì đổi chế độ kéo theo trình bày lại số liệu và giải trình trong thuyết minh.
- Chọn chế độ nào, hãy để phần mềm chịu phần lập báo cáo và kết chuyển thay bạn.
Đọc tiếp
- Kế toán doanh nghiệp nhỏ 2026 — cần làm gì cho đúng (tổng quan)
- Báo cáo tài chính theo Thông tư 133 gồm những gì
- Bút toán kết chuyển cuối kỳ — làm tự động thế nào
Bài viết mang tính tham khảo nghiệp vụ, không thay thế văn bản pháp luật. Các quy định về chế độ kế toán có thể được sửa đổi, hướng dẫn thêm; với trường hợp cụ thể của doanh nghiệp, vui lòng đối chiếu Thông tư 133/2016/TT-BTC, Thông tư 99/2025/TT-BTC và các văn bản còn hiệu lực, hoặc hỏi ý kiến chuyên môn trước khi áp dụng.