Mở một doanh nghiệp nhỏ đã khó, giữ cho phần kế toán doanh nghiệp nhỏ chạy đúng luật còn khó hơn — nhất là khi bước sang năm 2026, hàng loạt quy định nền tảng thay đổi cùng lúc: chế độ kế toán mới, hóa đơn điện tử mới, cách khai thuế mới. Bài này gom tất cả những việc một doanh nghiệp nhỏ phải làm cho đúng vào một chỗ, theo trình tự dễ theo, kèm checklist để bạn tự soi.
Kế toán doanh nghiệp nhỏ 2026 cần làm gì cho đúng?
Năm 2026, kế toán doanh nghiệp nhỏ cần làm bốn nhóm việc: (1) chọn đúng chế độ kế toán — Thông tư 133/2016 hoặc Thông tư 99/2025; (2) phát hành và lưu hóa đơn điện tử theo Nghị định 254/2026; (3) ghi sổ, kê khai và nộp thuế GTGT đúng hạn theo tháng hoặc quý; (4) quyết toán và lập báo cáo tài chính cuối năm. Làm đủ và đúng hạn bốn nhóm này là đã tránh được phần lớn rủi ro bị phạt.
Phần dưới đi vào từng nhóm.
1. Chọn đúng chế độ kế toán: TT133 hay TT99?
Đây là quyết định gốc, vì nó chi phối cả hệ thống tài khoản, mẫu sổ và báo cáo tài chính bạn dùng cả năm.
Điểm quan trọng nhất năm 2026: Thông tư 200/2014/TT-BTC đã bị thay thế bởi Thông tư 99/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 1/1/2026. Nghĩa là từ năm tài chính 2026, không còn khái niệm "hạch toán theo TT200" nữa — doanh nghiệp lớn chuyển sang TT99.
Với doanh nghiệp nhỏ và vừa, tin tốt là Thông tư 133/2016/TT-BTC vẫn còn hiệu lực. Bạn có hai lựa chọn:
| Phương án | Ai nên chọn | Lưu ý |
|---|---|---|
| Tiếp tục TT133/2016 | Đa số doanh nghiệp nhỏ, muốn sổ sách gọn | Không bắt buộc phải chuyển sang TT99 |
| Tự nguyện lên TT99/2025 | DN muốn tiệm cận chuẩn mực quốc tế, chuẩn bị lớn lên | Phải thông báo và áp dụng nhất quán tối thiểu một kỳ kế toán năm |
Nếu chọn chuyển lên TT99, việc thay đổi phải nhất quán trong kỳ, kèm chuyển đổi số liệu đầu kỳ và thuyết minh đầy đủ trên báo cáo tài chính. Đừng đổi giữa chừng.
Chưa chắc nên ở lại TT133 hay lên TT99? Xem bài phân tích riêng: Nên chọn Thông tư 133 hay 99 cho doanh nghiệp nhỏ.
2. Hóa đơn điện tử 2026: rà lại cho khớp quy định mới
Từ 1/7/2026, hóa đơn điện tử áp dụng theo Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC, thay cho Nghị định 123/2020 và 70/2025. Nếu bạn vẫn còn tìm theo "Nghị định 123" hay "70/2025" thì đó là văn bản đã hết hiệu lực.
Việc doanh nghiệp nhỏ cần làm:
- Rà lại đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử cho khớp quy định mới.
- Lưu trữ đủ hóa đơn đầu vào — vì đây là căn cứ khấu trừ thuế và ghi chi phí. Thiếu hóa đơn đầu vào là mất tiền thật.
- Đối chiếu hóa đơn với tờ khai để không lệch giữa số kê khai và số thực phát sinh.
Đây cũng là khâu tốn thời gian nhất của kế toán doanh nghiệp nhỏ: gõ tay từng hóa đơn vào sổ. Có thể rút gọn bằng cách đồng bộ hóa đơn trực tiếp từ Cổng Tổng cục Thuế (nói ở phần cuối).
3. Ghi sổ, kê khai và nộp thuế GTGT đúng hạn
Đây là công việc lặp lại hằng tháng hoặc hằng quý — cũng là chỗ dễ bị phạt nhất nếu trễ hạn.
Chu trình chuẩn mỗi kỳ:
- Thu thập đủ hóa đơn đầu vào và đầu ra.
- Ghi sổ, hạch toán các nghiệp vụ mua - bán - chi phí - ngân hàng.
- Đối chiếu sao kê ngân hàng với sổ quỹ, sổ tiền gửi.
- Lập tờ khai GTGT: mẫu 01/GTGT nếu tính theo phương pháp khấu trừ, hoặc 04/GTGT nếu theo phương pháp trực tiếp.
- Kết xuất XML và nộp qua hệ thống thuế điện tử đúng hạn.
- Khai thuế TNCN (nếu có trả lương phát sinh khấu trừ).
Doanh nghiệp nhỏ thường kê khai GTGT theo quý nếu đủ điều kiện về doanh thu; hạn nộp tờ khai quý là ngày cuối cùng của tháng đầu quý sau. Vẫn nên tự đối chiếu điều kiện kê khai tháng/quý áp dụng cho đúng trường hợp của mình.
Hướng dẫn thao tác chi tiết: Cách lập tờ khai GTGT 01/GTGT.
4. Kết chuyển cuối kỳ và báo cáo tài chính cuối năm
Hết năm tài chính, kế toán doanh nghiệp nhỏ phải "chốt sổ":
- Bút toán kết chuyển cuối kỳ: kết chuyển doanh thu, chi phí để xác định kết quả kinh doanh (lãi/lỗ). Bước này nếu làm tay rất dễ sót tài khoản. Xem: Bút toán kết chuyển cuối kỳ.
- Lập báo cáo tài chính: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh và bản thuyết minh, theo đúng chế độ đã chọn (TT133 hoặc TT99). Xem: Báo cáo tài chính theo Thông tư 133.
- Quyết toán thuế TNDN, TNCN và nộp báo cáo tài chính cho cơ quan thuế đúng hạn.
Trước khi lập báo cáo, hãy chạy bảng cân đối phát sinh để kiểm tra tổng phát sinh Nợ = tổng phát sinh Có, số dư hợp lý. Sai ở bảng này thì báo cáo tài chính chắc chắn sai.
Checklist kế toán doanh nghiệp nhỏ 2026
Bản rút gọn để dán lên bàn làm việc:
- Đã xác định chế độ kế toán áp dụng (TT133 hay TT99) và nhất quán cả năm
- Đăng ký / rà lại hóa đơn điện tử theo NĐ 254/2026 + TT 91/2026
- Thu thập và lưu đủ hóa đơn đầu vào mỗi kỳ
- Đối chiếu sao kê ngân hàng với sổ
- Lập và nộp tờ khai GTGT (01 hoặc 04/GTGT) đúng hạn
- Khai thuế TNCN khi có phát sinh
- Kết chuyển cuối kỳ, chạy bảng cân đối phát sinh
- Quyết toán TNDN/TNCN + lập báo cáo tài chính cuối năm
Làm gọn phần việc lặp đi lặp lại
Phần lớn thời gian của kế toán doanh nghiệp nhỏ đổ vào nhập liệu — gõ hóa đơn, gõ giao dịch ngân hàng — chứ không phải phần "đầu óc". Đây là chỗ phần mềm giúp được nhiều nhất.
Trên Vietbooks, ba khâu nặng tay nhất được rút ngắn:
- Đồng bộ hóa đơn mua/bán từ Cổng Tổng cục Thuế: chọn hóa đơn, tạo bút toán hàng loạt, không gõ tay từng tờ.
- AI đọc sao kê ngân hàng ra bút toán: đưa file sao kê vào, trợ lý AI đề xuất tài khoản đối ứng; kế toán chỉ duyệt.
- Tự động kết chuyển cuối kỳ, lập tờ khai GTGT (01/04) xuất XML, và lập báo cáo tài chính theo TT99 hoặc TT133 — cùng bảng cân đối phát sinh sẵn có.
Trợ lý AI hơn 50 công cụ tự tạo bút toán, phí 200.000đ/tháng/mã số thuế, không giới hạn người dùng nội bộ. Với doanh nghiệp nhỏ, tinh thần là: kế toán nhẹ việc, số liệu chính xác — máy lo phần gõ, người lo phần kiểm.
Bạn có thể dùng thử ngay trên app Vietbooks để xem sổ sách của mình chạy thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ năm 2026 áp dụng chế độ kế toán nào? Được chọn: tiếp tục Thông tư 133/2016 (vẫn còn hiệu lực) hoặc tự nguyện lên Thông tư 99/2025. Nếu chọn TT99 phải thông báo và áp dụng nhất quán tối thiểu một kỳ kế toán năm.
Thông tư 200 còn dùng năm 2026 không? Không. Từ 1/1/2026, TT200/2014 đã bị thay thế hoàn toàn bởi TT99/2025.
Hóa đơn điện tử doanh nghiệp năm 2026 theo quy định nào? Từ 1/7/2026 áp dụng Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC, thay NĐ 123/2020 và 70/2025.
Mỗi tháng/quý kế toán doanh nghiệp nhỏ làm gì? Thu thập hóa đơn, ghi sổ, đối chiếu ngân hàng, lập và nộp tờ khai GTGT, khai TNCN nếu có. Cuối năm quyết toán và lập báo cáo tài chính.
Doanh nghiệp nhỏ có bắt buộc thuê kế toán riêng không? Không bắt buộc kế toán trưởng cơ hữu với doanh nghiệp siêu nhỏ, nhưng vẫn phải có người phụ trách kế toán và làm đúng nghĩa vụ. Nhiều nơi chọn thuê dịch vụ hoặc dùng phần mềm tự làm.
Bài viết mang tính tham khảo nghiệp vụ, cập nhật đến tháng 7/2026. Các văn bản dẫn chiếu: Thông tư 99/2025/TT-BTC (hiệu lực 1/1/2026, thay Thông tư 200/2014), Thông tư 133/2016/TT-BTC (còn hiệu lực cho DN nhỏ và vừa), Nghị định 254/2026/NĐ-CP và Thông tư 91/2026/TT-BTC (hiệu lực 1/7/2026). Quy định có thể được sửa đổi, bổ sung; vui lòng đối chiếu văn bản gốc và tình huống cụ thể của doanh nghiệp trước khi áp dụng.