Tài khoản 244 bỏ cầm cố, thế chấp khỏi tên — và bỏ luôn khỏi phạm vi

Tài khoản 244 giữ số hiệu nhưng bị thu hẹp phạm vi ở Thông tư 99/2025. Tên cũ có bốn nghiệp vụ, tên mới còn hai — và phần bị cắt không phải là cắt cho gọn, mà là thật sự không được ghi vào tài khoản này nữa.

Trả lời ngắn

Thay đổi chính: tiền thì ghi, tài sản thì không

Thông tư 200 cho cả hai:

"Tài khoản này dùng để phản ánh số tiền hoặc giá trị tài sản mà doanh nghiệp đem đi cầm cố, thế chấp, ký quỹ, ký cược tại các doanh nghiệp, tổ chức khác trong các quan hệ kinh tế theo quy định của pháp luật." — điểm a khoản 1 Điều 49 Thông tư 200/2014/TT-BTC

Thông tư 99 chỉ cho tiền, và nói thẳng phần loại trừ:

"Tài khoản này dùng để phản ánh số tiền mà doanh nghiệp đem đi ký quỹ, ký cược tại các doanh nghiệp, tổ chức khác trong các quan hệ kinh tế theo quy định của pháp luật. Doanh nghiệp không dùng tài khoản này để phản ánh các tài sản mà doanh nghiệp sử dụng để cầm cố, thế chấp." — điểm a khoản 1 phần hướng dẫn Tài khoản 244, Thông tư 99/2025/TT-BTC

Chú ý: "số tiền", không còn "hoặc giá trị tài sản". Và câu thứ hai là một lệnh cấm trực tiếp, không phải diễn giải.

Vậy tài sản đem thế chấp ghi ở đâu

Ở chỗ cũ của nó. Không có bút toán nào.

"Khi doanh nghiệp cầm cố, thế chấp bằng giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc sử dụng tài sản (như giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc sử dụng bất động sản, sổ tiết kiệm,...) thì doanh nghiệp không ghi giảm tài sản mà phải mở sổ theo dõi chi tiết và trình bày trên thuyết minh trên Báo cáo tài chính về việc sử dụng giấy chứng nhận quyền sở hữu hoặc sử dụng tài sản đem cầm cố, thế chấp." — điểm đ phần nguyên tắc kế toán Tài khoản 244

Nghĩa là thế chấp một cái nhà xưởng thì nhà xưởng vẫn nằm ở TK 211, không chuyển sang 244, không ghi giảm. Nghĩa vụ phát sinh là hai việc ngoài bảng: mở sổ theo dõi chi tiết, và thuyết minh trên Báo cáo tài chính.

Thực ra Thông tư 200 đã có ý này rồi — điểm d khoản 1 Điều 49 cũng nói tài sản thế chấp bằng giấy chứng nhận quyền sở hữu thì không ghi giảm tài sản. Nhưng ở Thông tư 200, nó là một ngoại lệ nằm trong một tài khoản vẫn mang tên Cầm cố, thế chấp và vẫn cho ghi giá trị tài sản vào bên Nợ. Thông tư 99 dọn chỗ nhập nhằng đó: tài sản thì luôn luôn không vào 244.

Dùng làm gì

Phản ánh tiền doanh nghiệp đem đi ký quỹ, ký cược — tiền đặt cọc thuê nhà, tiền ký quỹ dự thầu, tiền ký quỹ hoạt động theo yêu cầu của pháp luật, tiền ký cược vỏ chai, vỏ bình.

Không dùng cho: tài sản đem cầm cố, thế chấp (giữ ở tài khoản gốc + thuyết minh), tiền nhận ký quỹ, ký cược của bên khác (ở TK 344).

Kết cấu

Bút toán

Dùng tiền mặt hoặc tiền gửi không kỳ hạn để ký quỹ, ký cược:

Nợ TK 244 - Ký quỹ, ký cược
    Có các TK 111, 112

Khi nhận lại tiền ký quỹ, ký cược:

Nợ các TK 111, 112
    Có TK 244 - Ký quỹ, ký cược

Không thực hiện đúng cam kết, bị phạt vi phạm hợp đồng trừ vào tiền ký quỹ, ký cược:

Nợ TK 811 - Chi phí khác        (số tiền bị trừ)
    Có TK 244 - Ký quỹ, ký cược

Dùng khoản ký quỹ, ký cược để thanh toán cho người bán:

Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán
    Có TK 244 - Ký quỹ, ký cược

⚠️ Mốc 12 tháng đã đổi chiều

Đây là chi tiết nhỏ nhưng làm lệch phân loại trên báo cáo, và rất dễ bỏ qua vì câu chữ gần giống nhau.

Một khoản ký quỹ có kỳ hạn còn lại đúng 12 tháng: theo Thông tư 200 là dài hạn, theo Thông tư 99 là ngắn hạn. Hợp đồng thuê nhà hay ký quỹ dự thầu tròn một năm rơi đúng vào mốc này khá thường xuyên.

Quá hạn chưa thu hồi được

Cả hai thông tư đều cho trích lập dự phòng, nhưng gọi khác nhau:

Thông tư 99 cũng mở rộng điều kiện một chút: không chỉ quá hạn chưa thu hồi được mà còn khó có khả năng thu hồi.

So ba chế độ

Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thông tư 133 không có Tài khoản 244 — nghiệp vụ này nằm ở tài khoản chi tiết 1386 của Tài khoản 138. Giữ Thông tư 133 thì không có gì phải đổi.

Chuyển số dư khi sang Thông tư 99

Số hiệu không đổi nên không phải chuyển mã. Việc phải làm là rà lại nội dung số dư: nếu Tài khoản 244 đang có phần giá trị tài sản đem cầm cố, thế chấp — hợp lệ theo Thông tư 200 — thì phần đó phải được đưa về tài khoản tài sản gốc, và việc cầm cố, thế chấp chuyển sang theo dõi bằng sổ chi tiết cộng thuyết minh.

Đây là chỗ cần làm thủ công, vì phần mềm không tự biết số dư nào là tiền và số dư nào là tài sản.

Vì sao đổi

Ký quỹ, ký cược và cầm cố, thế chấp trông giống nhau ở chỗ "đưa cái gì đó cho bên kia để bảo đảm", nhưng khác nhau ở chỗ quan trọng nhất: ký quỹ là tiền ra khỏi doanh nghiệp, còn thế chấp thì tài sản vẫn ở đó, doanh nghiệp vẫn dùng, vẫn khấu hao, chỉ có giấy tờ nằm ở ngân hàng.

Gộp hai thứ vào một tài khoản thì bên Nợ của tài khoản đó vừa có tiền thật đã chuyển đi, vừa có giá trị tài sản vẫn đang nằm trong doanh nghiệp — hai thứ không cộng được với nhau một cách có nghĩa. Tách ra là làm cho số dư 244 có một ý nghĩa duy nhất: tiền đang nằm ở bên khác.

Trên phần mềm

Việc cần làm khi đổi chế độ không phải là đổi mã mà là soát lại số dư 244 theo bản chất: phần nào là tiền thì giữ, phần nào là tài sản thì phải trả về tài khoản gốc. Máy không phân biệt được, nên đây là việc người làm.

Vietbooks hỗ trợ cả Thông tư 99 và Thông tư 133 nên tùy chế độ của từng công ty mà nghiệp vụ này hiện ở 244 hay ở 1386. Với văn phòng dịch vụ kế toán làm cả hai chế độ, đây là một trong những chỗ số hiệu khác nhau hẳn giữa các khách, không chỉ khác tên.

Lưu ý về nguồn

Các trích dẫn lấy trực tiếp từ phần hướng dẫn Tài khoản 244 Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025, Điều 49 Thông tư 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014, và danh mục tài khoản của Thông tư 133/2016/TT-BTC. Với trường hợp cụ thể, nên đối chiếu lại văn bản gốc.

Đọc tiếp

• 15 tài khoản bị bỏ sạch cấp 2 ở Thông tư 99/2025
• Tài khoản 112 đổi tên thành Tiền gửi không kỳ hạn
• Tài khoản 242 đổi tên thành Chi phí chờ phân bổ
• Chuyển từ Thông tư 200 sang Thông tư 99/2025: chuyển số dư những tài khoản nào
• Hệ thống tài khoản Thông tư 99/2025 — danh mục đầy đủ 71 tài khoản cấp 1